Ο Ελληνικός τοίχος ∙ μια ασθένεια βαριά, πολύ βαριά

Στέλιος Γιαννίκος

Ποιος φταίει;  Ο καθένας έχει μια εξήγηση.

Άλλος θα πει οι ξένοι, ναι οι ζηλόφθονες ξένοι που δεν θέλουν να δουν την Ελλάδα να προκόβει, γιατί όταν εμείς χτίζαμε το Παρθενώνα εκείνοι ακόμα κανιβαλίζανε.

Άλλος θα πει ο καπιταλισμός, που θέλει να χτίσει ένα ακόμα προτεκτοράτο, μία αδύναμη Ελλάδα, ένα υποχείριο των αλλότριων οικονομικών συμφερόντων.

Ο παράλλος θα πει οι κομουνιστές, που είναι απάτριδες.

Και πάει λέγοντας…

Μα έχουμε ξεχάσει έναν από τους βασικότερους παράγοντες της ελληνικής ασθένειας και τούτος δεν είναι παρά ο τοίχος. Ένας άθραυστος τοίχος που από τη μία στέκουν οι μισοί που κοιτάζουν με το ένα μάτι κι από την άλλη οι υπόλοιποι που κοιτάζουν με το άλλο.  Όλοι έχουν ένα μάτι, κάτι σαν Κύκλωπες, μόνο που ουδείς είναι πολύφημος και κανείς τέκνο θεού.  Ο κάθε ένας από την πλευρά του βέβαιος ότι κατέχει την αλήθεια και κάθε ένας για την πλευρά του άλλου βέβαιος ότι πρεσβεύει το ψέμα.

18 μήνες κράτησε η ενότητα μας από την έναρξη της επαναστάσεως του 1821 μέχρι που χτίσαμε τον τοίχο κι αρχίσει η αδελφοκτόνος μονοφθαλμία. Από το ένδοξο 1912 στον εθνικό διχασμό του 1915. Από την εποποιία του 1940 – 1944 στον καταστροφικό εμφύλιο.

Κι η αμαρτία συνεχίζετε…

Φανατισμός, αμάθεια, διχόνοια… άραγε που χάθηκε το αρχαίο ελληνικό πνεύμα; Γιατί και οι αρχαίοι ημών πρόγονοι είχαν τις ίδιες αδυναμίες αλλά τις εξισορροπούσαν με το μεγαλείο ενός δημιουργικού και φιλοσοφικού γίγνεσθαι.

Πώς μπορεί να γίνει,  να σταματήσουμε να χτίζουμε τοίχους;

Το δέντρο του ελληνισμού έχει ρίζες που όλο κονταίνουν κι όλο απομακρύνονται από το ζωοφόρο νερό.  Οι  παραδόσεις και αξίες σβήνουν, όπως σβήνει και ο Ήλιος που το θρέφει με την ψυχή των φύλλων.  

Η μόνη ελπίδα, μία ανέλπιδη στροφή, να ποτίσουμε το δέντρο με το αίμα μας μέχρι να αποκτήσει ξανά βαθιές ρίζες. Να στηρίξουμε με το κορμί μας τα κλαδιά, να αντέξουν τους ανέμους και με το φως του ήλιου να έρθει ξανά η άνοιξη, μαζί της κι ο ανθός που θα προμηνύει τον νέο καρπό.

Για να πάμε μπροστά πρέπει να ξανακερδίσουμε τα πίσω.

  

28η Οκτωβριου 1940 «Εἷς οἰωνός ἄριστος, ἀμύνεσθαι περί πάτρης»

Στέλιος Γιαννίκος

Λένε αναληθώς πως στις 28 Οκτώβρη του κάθε έτους εορτάζουμε την έναρξη του πολέμου.

Το σωστό είναι ότι εορτάζουμε την έναρξη του αγώνα.

Τι τιμιότερο από την προάσπιση της ελευθερίας της πατρίδος. 

Η σχέση του Έλληνα με τον Αγώνα υπέρ πατρίδος έρχεται από πολύ μακριά και για αυτό είναι ριζωμένη στην ψυχή του.  Πάνε τρεις χιλιάδες χρόνια που ο Όμηρος βάζει στο στόμα του μεγαλύτερου πατριώτη του έπους της Ιλιάδας και για αυτό και τον μεγαλύτερο ήρωα, τον Έκτορα να λέει: «Εἷς οἰωνός ἄριστος, ἀμύνεσθαι περί πάτρης».

Αργότερα ο πατέρας της Αττικής Τραγωδίας ο Αισχύλος θα ζητήσει να γραφτεί πάνω στο μνήμα του τα παρακάτω λόγια:

Τον Αισχύλο, τον γιο του Ευφορίωνα, τον Αθηναίο,

Που πέθανε στη σιτοφόρα Γέλα, σκεπάζει τούτο το μνήμα

για την πολυθρύλητη ανδρεία του ας μιλήσει το δάσος του Μαραθώνα

και ο βαθυχαιτήεις Μήδος που την γνώρισε.[i]

(Απόδοση στα νέα Ελληνικά, Θ. Κ. Στεφανόπουλος)

Με τα λόγια αυτά ο Αισχύλος προτάσσει ως σημαντικότερο κατόρθωμα της ζωής του, όχι τα έργα του που δυόμιση χιλιάδες χρόνια από τότε κι ακόμα βρίσκονται στην κορυφή της διανόησης και της τέχνης, παρά την συμμετοχή του στον αγώνα για την προάσπιση της πατρίδος.

Ναι εμείς οι Έλληνες εορτάζουμε την έναρξη του αγώνα, γιατί ενώ την νίκη την απολαμβάνουν μόνο οι Ζωντανοί, τον αγώνα τον ζουν και αυτοί που μέλλει να αποθάνουν.

Και τι μεγαλύτερη τιμή για εκείνους που αφήσανε στο μέτωπο την ζωή τους, αλλά κι εκείνους που γύρισαν λειψοί στο σώμα μα στην ψυχή γεμάτοι.

Την 28^η του Οκτώβρη αυτούς εορτάζουμε πρώτα από όλα και το παράδειγμά τους τιμούμε με την υπόσχεση πως και μεις άμα χρειαστεί θα πράξουμε τα ίδια.

 

πηγή των φωτογραφιών που ακολουθούν:

https://belisarius21.wordpress.com/2014/10/28/%CE%BF%CE%B9-%CE%B1%CF%84%CE%AF%CE%BC%CE%B7%CF%84%CE%BF%CE%B9-%CE%BD%CE%B5%CE%BA%CF%81%CE%BF%CE%AF-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BC%CE%B5%CE%B3%CE%AC%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CE%BC%CE%AC%CF%87%CE%B7%CF%82-%CF%84/

---

[i] Αἰσχύλον Εὐφορίωνος Ἀθηναῖον τόδε κεύθει
μνῆμα καταφθίμενον πυροφόροιο Γέλας·
ἀλκὴν δ᾽ εὐδόκιμον Μαραθώνιον ἄλσος ἂν εἴποι
καὶ βαρυχαιτήεις Μῆδος ἐπιστάμενος.
Ἀθήναιος 14, 6

Το Ελληνικό στρατιωτικό νεκροταφείο στο χωριό Βουλιαράτες, σε απόσταση 4,5 χλμ από το τελωνείο της Κακαβιάς

Το στρατιωτικό μαυσωλείο της Κόνιτσας και το στρατιωτικό νεκροταφείο της Πυρσόγιαννης

Το στρατιωτικό μαυσωλείο Ιωαννίνων και το οστεοφυλάκιο Καλπακίου

Στρατιωτικά νεκροταφεία Ζούζουλης Επταχωρίου και Γεροπλάτανου Κόνιτσας

Ελληνικό στρατιωτικό νεκροταφείο Αγίου Νικολάου στη στενωπό της Κλεισούρας

Κεντρικό Γκόλικο, Ύψωμα 1615, απέναντι από τον Αυχένα της Μετζγκοράνης.

Η Απούσα παρουσία μας

Στέλιος Γιαννίκος

Laurens
Caton d' Utique

Κοίταξα τον εαυτό μου στον καθρέπτη κι ανακάλυψα πως δεν ήμουν εγώ.

Ποιος άραγε να μου ‘κλεψε το κορμί και πού να χάθηκε η ψυχή μου;

Σκέφτηκα να βρω βοήθειά και να σε ρωτήσω, μήπως και γνωρίζεις.

Μα συ είχες χάσει τα αυτιά σου.

Κακόμοιρο, σκέφτηκα, τι σου έμελλε να πάθεις.

Πως θα στηρίζεις τώρα τα γυαλιά σου;

Δεν φτάνει που είσαι κουφό θα σαι και γκαβό…

Αφού δεν βρήκα αυτί για να με ακούσει,

ξάπλωσα στον καναπέ ανάσκελα, όπως ο νεκρός στο φέρετρο

Giovan Francesco Barbieri detto il Guercino
 Il suicidio di Catone

και θυμήθηκα τα λόγια του ποιητή.

«Στο ταβάνι βλέπω τους γύψους.

Μαίανδροι στο χορό τους με τραβάνε.

Η ευτυχία μου, σκέπτομαι, θα ‘ναι

ζήτημα ύψους.»

Ναι αφού χαθήκανε όλα τα αυτιά του κόσμου

και τα μάτια τα θολά ζούνε με τις σκιές,

μείνανε μόνο τα στόματα, να βρομίζουν με τα χνώτα τους τον αέρα.

Όπως θα ‘λεγε κι ο φιλόσοφος

«για να σωθεί αυτός ο κόσμος πρέπει

όλοι από έφηβους και πάνω να κρεμαστούν.»

Θλιβερό; Δεν νομίζω.

Τίποτα στο σύμπαν δεν θα ενοχληθεί από την απουσία μας

 

Guillaume Guillon Lethière -The Death of Cato of Utica, 1795 

Ελεγείον: Εις την χαμένη του Μπούτσου περηφάνια

Στέλιος Γιαννίκος

Τρεις τον μπούτσο κοιτάζανε,

τρεις και τον ρωτάγανε,

μπούτσε κατά που κοιτάς,

εις την δόξα ή τ’ αρχίδια ακουμπάς;

Πάνε εκείνες οι εποχές

που χα κάβλες φοβερές,

τώρα τ΄άγχος μ’ έχει ρίξει

κι η κατάθλιψη με πνίγει.

Κι έχω ν’ ακούω και τον κώλο

που τρώει μέσα του τον φόρον όλο

κι όλο σκούζει και φωνάζει

κι όλο κλαίγει και με τρομάζει…

Έτσι μού ΄ρχετε καμιά φορά

να σηκώσω ανάστημα ξανά,

τους καριόλιδες να γαμήσω,

που χρόνους μας βιάζουν από πίσω.

Απόγνωση

Κοίτα ποιος γύρισε - Sono tornato

Στέλιος Γιαννίκος

Ήταν μία ευχάριστη βραδιά για να αποχαιρετήσω για 48η  φορά τον Αύγουστο

κι ήταν μία πολύ καλή ταινία, που δεν είχε σκοπό να βγάλει τρελό γέλιο, αλλά πνιχτό.

Ο Μουσολίνι επιστρέφει στην Ιταλία του 2017. Όλα έχουν αλλάξει αλλά η ουσία παραμένει ιδία. Ο λαός συνεχίζει να είναι αμόρφωτος κι η ιστορία με τον ένα η τον άλλο τρόπο επαναλαμβάνετε. 

Θα πει κάποια στιγμή πως ο ίδιος δεν ανακάλυψε τον φασισμό, οι Ιταλοί τον είχαν κρυμμένο μέσα τους κι εκείνος απλά τον έβγαλε στην επιφάνεια.

Εξαιρετικός στην ταινία ο   Μάσιμο Ποπολίτσι στον ρόλο του Μουσολίνι που καταφέρνει να ισορροπεί μεταξύ του αστείου και του σοβαρού, με εξαιρετική μαεστρία.

Στο κάτω κάτω για να μπορέσεις να αποδεχτείς ότι «όλα τριγύρω αλλάζουν κι όλα τα ιδία μένουν», χωρίς να αυτοκαταστραφείς από την τρέλα που μαστίζει τον κόσμο, τότε πρέπει να σταθείς στην μέση,  μεταξύ του κωμικού και του τραγικού της ζωής. 

Αγαπώ τους καλλιτέχνες που  μπορούν να ισορροπήσουν μεταξύ του ονείρου και της πραγματικότητας. Αλώστε την τέχνη της κινηματογραφικής ποίησης, δεν  την κάνει να ξεχωρίζει η ιστορία, παρά η φιλοσοφία που είναι ζωγραφισμένη σε έναν κινούμενο καμβά συναισθημάτων.

Ο ιταλικός κινηματογράφος σίγουρα έχει διαπρέψει σε αυτόν τον τομέα και η ταινία "Κοίτα ποιος γύρισε" έχει μέσα της τα στοιχεία αυτά.

ΥΓ:

Διάβασα αρκετές αρνητικές κριτικές, θαρρώ πως τους φόβισε που είδαν το είδωλό τους μέσα στην ταινία (κι ας μην το παραδεχτούν ποτέ, ότι οι κριτικοί στην πλειονότητα  τους είναι συστημικοί έμμισθοι υπηρέτες της προπαγάνδας).

Είμαστε με τους νικημένους

Στέλιος Γιαννίκος

Είμαστε με τους νικημένους.

Εκείνους που κατακτήθηκαν από την εμορφιά.

Εκείνους που ύψωσαν τ΄ αγαθό σημαία

και βάλανε την αξία πάνω από τ΄ άχυρα και τον χρυσό.

Εκείνους που ξέρανε πώς να ζήσουν,

γιατί μελέτησαν το πώς να  πεθάνουν.

Είμαστε με τους νικημένους

Εκείνους που έστησαν όρθιο το πνεύμα.

Εκείνους που ντύθηκαν τον μανδύα της κατάφασης

και κάνανε τον αγώνα τους γιορτή.

Εκείνους που μάθανε να κοιτάζουν

δίχως  φόβο, το τραγικό της ενθαδικότητας.

Είμαστε οι  νικημένοι.

Δεν έχουμε τίποτα να χάσουμε.

Δεν έχουμε έρωτα παρά μόνο για το φως

κι αναζητούμε την αλήθεια για κυβερνήτη μας.

Δεν έχουμε φόβο παρά μόνο για την λήθη.

Και για όλα ετούτα, θα είμαστε πάντοτε οι Νικητές.

Rose Meditative, 1958 by Salvador Dali

Η ΠΕΝΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΣΤΗΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Στέλιος Γιαννίκος

Στην Ελλάδα, την χώρα των γεννητόρων της πολιτικής, με την έννοια του στοχασμού και της δράσης για την εύρυθμη  λειτουργία της Πόλις και την προάσπιση των ανθρώπων που ζουν σε αυτή.  Στην χώρα που θεμελιώθηκε η φιλοσοφία και η λογική.  Στην χώρα που μέχρι και τον 19^ο αιώνα ο κοινοτισμός, ως φυσική συνέχεια της πόλις κράτος, συνέβαλε στην ανόρθωση  του γένους τόσο σε οικονομικό όσο σε πολιτικό και πολιτισμικό επίπεδο, παρά την  πολυαίωνη υποδούλωση της σε αλλότριες δυνάμεις.

Στην χώρα αυτή η πολιτική έπαψε να υπηρετεί το λογικό και το  αγαθό του συνόλου και έγινε εργαλείο μίας απαίδευτης  ιδιωτικότητας, που μόνο κατ΄ επίφαση αναφέρετε στο κοινό όφελος.  Ο ελληνικός πολιτισμός ως προϊόν ανώτερης πολιτικής ιδιοφυίας σβήνει και στην θέση του ενθρονίζετε μία απαίδευτη καρικατούρα, μια σκιά ενός ένδοξου παρελθόντος.

Σήμερα και με την μεγάλη ευθύνη των κομμάτων, κυριαρχούν δύο βασικές  αντιλήψεις.

Η πρώτη χωρίζει τους ανθρώπου σε δύο κατηγορίες, στους «Δημοκράτες» και στους «Φασίστες».

Η άλλη χωρίζει τους ίδιους ανθρώπου σε δύο διαφορετικές κατηγορίες, στους «Πατριώτες» και στους «Προδότες».

Όλες οι λοιπές αντιλήψεις αποτελούν μία ελάσσονα πραγματικότητα που δύσκολα η φωνή τους ακούγετε.

Οι δύο αυτές Μείζονες αντιλήψεις αποτελούν το χειρότερο εχθρό της κοινωνίας. Είναι μία κοινωνία διαιρεμένη, χωρίς καμία ποιότητα, αφού τα στενά όρια της αντίληψης δεν αφήνουν περιθώρια για την ανάπτυξη σύνθετης σκέψης, μήτε δίνει την δυνατότητα επικοινωνίας και συνεργασίας.

Η πολιτική διαίρεση και η ισχυρογνωμοσύνη, υπήρξαν από τη αρχαιότητα χαρακτηριστικά του Ελληνικού κόσμου.  Όμως το επίπεδο της σκέψης και της αντιπαράθεσης ποτέ δεν ήταν τόσο φτωχό.

Ο ελληνικός πολιτισμός σβήνει και ο λόγος που σβήνει είναι ότι δείχνει πως ότι είχε να δώσει το έδωσε και πια δεν έχει την δυναμική για να παράγει νέο έργο.

Και δεν υπάρχει παρά μόνο μία ευκαιρία και μία μέθοδος θεραπείας και αποφυγής του αφανισμού.  Να επιστρέψουμε στις ρίζες μας, να αναζητήσουμε από τα μέσα μας το φως των προγόνων μας, να επαναοργανώσουμε τις δομές του κοινοτισμού, να αντλήσουμε από την παράδοση ότι πολυτιμότερο έχει και να προχωρήσουμε διαμέσου της αγωγής σε νέες κατακτήσεις πολιτισμού.

Η Ελλάς υπήρξε το λίκνο της φιλοσοφικής και της πολιτικής σκέψης.  Η ιστορική της πραγματικότητα αποκτάει την ιδιαίτερη της αξία μέσα από τα επιτεύγματα του λαού της που υπήρξαν, παρά τα ελαττώματα του, πέρα για πέρα φιλοσοφικά και πολιτικά.

 Οι Έλληνες πρέπει το λοιπόν να δώσουμε λιγότερο βάση στην υπερηφάνεια για τους προγόνους μας και να αγωνιούμε περισσότερο για το κατά πόσο οι πρόγονοί μας θα ένοιωθαν περήφανοι για εμάς.